λογοτεχνία

Έγινα μεταφραστής τυχαία, όσο βρισκόμουν στη φυλακή στα χρόνια της δικτατορίας. Ο Στρατής Τσίρκας μου μήνυσε πως έπρεπε να μεταφράσω το Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Μαρσέλ Προύστ. Χωρίς άλλη κουβέντα, μου έστειλε τον πρώτο τόμο για ν'αρχίσω. Διαμαρτυρήθηκα. Εξήγησα πως δεν μπορούσα να καταπιαστώ μ'ένα τέτοιο εγχείρημα μη έχοντας μεταφραστική πείρα. Αρνήθηκα. Ύστερα από δεκαπέντε μέρες, στο επόμενο επισκεπτήριο της γυναίκας μου, ζητούσε κιόλας τα πρώτα χειρόγραφα. Δεν μπορούσα να φαντασθώ τις συνέπειες της πρότασης του Τσίρκα. Όχι μόνο πάνω στην προσωπική μου ζωή, που διαμορφώθηκε από τότε εντελώς διαφορετικά, αλλά και στον τρόπο της σκέψης μου, στις σχέσεις μου με τη λογοτεχνία και το γράψιμο...

(Αποσπάσματα από σημειώματα δημοσιευμένα στο συλλογικό τόμο Παύλος Ζάννας, α'έκδοση 1993, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, β'έκδοση 1999.)

* Αντιγράφω από το Πρώτο Πλάνο, τεύχος 261, 14ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης για την ευτυχή συγκυρία της συνάντησής των Παύλου Ζάννα-Στρατή Τσίρκα-Μαρσέλ Προυστ.

προσωπικά

Κάτσε να βρω τα λόγια να το περιγράψω. Που ένα παιδί, όταν είσαι η μαμά του, έρχεται κοντά σου σαν να είσαι ο ήλιος. Με απόλυτη εμπιστοσύνη και απόλυτη λατρεία. Χωρίς να βλέπει αν είσαι όμορφος, ή ώριμος, ή αν κάνεις το σωστό. Επαναλαμβάνω: με τυφλή εμπιστοσύνη και απόλυτη λατρεία.
Μάλλον αυτό εννούν όσοι λένε πως αν δεν κάνεις δικό σου παιδί δεν θα καταλάβεις ποτέ. Αυτό είναι που δεν θα νιώσεις. Αυτήν την απόλυτη αγάπη κάποιου για σένα, που σε κάνει να τον αγαπάς κι εσύ τόσο κι άλλο τόσο, κι όσο δεν είχες ποτέ φανταστεί ότι γίνεται να αγαπήσει κανείς.

* η φωτογραφία

εντελώς προσωπικά

Νευριάζω όταν ακούω ωωω Θεσσαλονίκη, τι ωραία πόλη, τι ωραία φαγητά, τι ωραίες γυναίκες...
Εγώ βλέπω μόνο μια τεράστια υγρασία. Και μια ασφυξία.
Δεν έχει νεραντζιές και δεν μπορείς να αναπνεύσεις ελέυθερα. Δεν έχει χώρο να απλώσεις τα χέρια σου βρε παιδί μου.
Κάθε φορά που ξανάρχομαι μου φαίνεται όλο και πιο κλειστή, πιο Βαλκανική, πιο εβραική, πιο κινηματογραφική. Λέω τώρα λέξεις, μα πιο πολύ συναισθήματα θέλω να περιγράψω.
Είναι και οι προσωπικές μήμες.
Δεν θέλω να θυμάμαι. Ούτε την Ανεμόεσσα, ούτε το Εναλλάξ. Ούτε τη Σίγκαλ, ούτε το Ράδιο Σίτυ. Ούτε το Χαριλάου, ούτε το Σοφούλη.
Το μόνο υπέροχο, αναπάντεχα υπέροχο, είναι όλη αυτή η θάλασσα που βρίσκεται παντού. Όλο ξεχνάω πόσο πολύ παρούσα είναι εδώ η θάλασσα. Στο λιμάνι, στην παραλιακή, στον περιφερειακό, στην Μαρτίου, στην Καλαμαριά, βρίσκεται συνέχεια μπροστά μου.

ωωω-ω (*)

μου είπαν μερικές φορές μιλάς σαν εσύ και μερικές σαν τράπεζα

(*) αρχή κλασικού τραγουδιού-ύμνου της πόλης

Pain - has an element of blank -

Ο πόνος-έχει ένα στοιχείο του κενού-
δεν μπορεί να θυμηθεί
πότε άρχισε-ή αν υπήρξε
ένα διάστημα που δεν υπήρχε-

δεν έχει μέλλον-παρά τον εαυτό του-
τα άπειρα βασίλειά του περιλαμβάνουν
το παρελθόν του-και τη φώτιση να περιέχουν
νέες περιόδους πόνου.

Emily Dickinson via This will hurt me

η αυγή είναι ευτυχισμένη

* Victor Gabriel Gilbert (French, 1847 - 1935), “Gardening”

a visual party

Μερικές μέρες είναι κάτι φωτογραφίες που μου φωνάζουν κάνε μας ποστ.
Άλλες μέρες, μόνο κάτι σοκολάτες μου φωνάζουν φάε μας.

* Victor Gabriel Gilbert (French, 1847 - 1935), “The Flower Seller”

σςς, ησυχία

Αυτή η φωτογραφία μου θυμίζει τη δανειστική βιβλιοθήκη στο Βαφοπούλειο και με συγκινεί.
Όσα χρόνια και να περάσουν, μέσα στις δανειστικές βιβλιοθήκες νιώθω πάντα δεκαπεντάχρονη, δυνατή. Μόνη κι αναπάντεχα δυνατή. Νιώθω σαν να υπάρχουν χίλιοι δρόμοι μπροστά μου ανοιχτοί κι εγώ έκθαμβη, μεθυσμένη από τη δυνατότητα να τους απολαύσω όλους. Δυνατή.

ερωτικό

καθώς κοιμόσουν
έβαλα το αυτί μου στο αυτί σου κι άκουσα
την ηχώ των ονείρων σου

σ' αυτόν τον ωκεανό θέλω να βυθιστώ,
ανάμεσα σε πολύχρωμα ψάρια, πλαγκτόν και πλοία πειρατών

σταματώ, στο δρόμο, τους ανθρώπους που σου μοιάζουν
και τους ρωτώ αυτά που θέλω να ρωτήσω σ'εσένα

μπορούμε άραγε να καθήσουμε μαζί σε μια στέγη, να βλέπουμε τ' άστρα
να γίνονται σαν τον καπνό που βγαίνει απ' την καμινάδα;

ω, μπορώ σαν τον Ταρζάν, να βυθιστώ στη ζούγκλα της αναπνοής σου;

δεν είναι η αγκαλιά σου που επιθυμώ,
όσο το να τρέχω μ' ένα ποδήλατο
προς την αγκαλιά σου

— “The Secret,” Jeffrey McDaniel

via the cinnamon peeler's wife σε κάπως ελεύθερη μετάφραση
(το πρωτότυπο μπορείτε να το βρείτε στο λινκ)

η (υπέροχη) αδιαφορία του σύμπαντος

I, too, felt ready to start life all over again. It was as if that great rush of anger had washed me clean, emptied me of hope, and, gazing up at the dark sky spangled with its signs and stars, for the first time, the first, I laid my heart open to the benign indifference of the universe. To feel it so like myself, indeed, so brotherly, made me realize that I’d been happy, and that I was happy still.
Albert Camus

(via seabois and caffeinegalore)

εξυπνάδες

Ο κήπος μου είναι σαν Αγγλία αυτό τον καιρό: σαν Τζέην Ώστην κάθε μεσημέρι ανοίγω την κουρτίνα για να ριξω μια ματιά στους υάκινθους και ν'αποφανθώ ότι ούτε και σήμερα δεν χρειάζονται πότισμα.

το παραμύθι του κομμωτηρίου

Η ωραία και οι κοιμωμένοι.
Που, όπου έπιαναν τα χέρια της, έφερναν τον ύπνο.
Οι γάτες στην Αίγινα, ακόμα κι αυτές οι δύστροπες γάτες στον Τρίλοφο, την επέλεγαν απ' όλη την παρέα, ανέβαιναν στην αγκαλιά της κι άρχιζαν να γουργουρίζουν.
Τα μωρά των φιλενάδων της ησύχαζαν στα χέρια της.
Κι ακόμη, τα σκυλιά των ξένων.
Ο ήρεμος τόνος της φωνής της, οι αργές κινήσεις της.
Αν ήταν κάτι πάνω στο οποίο είχε πλήρη έλεγχο, ήταν η αναπνοή και ο τόνος της φωνής της.
Κι ας τάραζαν θύελλες το μυαλό της.
Έτσι, πέρασε τη ζωή της μέσα στην ησυχία
χωρίς να προκαλέσει πάθη καυτά κι ανεξέλεγκτα όπως ποθούσε, σαν της λογοτεχνίας.

* foto

Μιλάω στα δέντρα περσικά

O Φερεϊντούν Φαριάντ γεννήθηκε το 1949 στην Χοραμασάρ της Περσίας, από φτωχή οικογένεια. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες σπούδασε κοινωνικές επιστήμες και συγκριτική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.
Στην Ελλάδα, σπούδασε αρχαία και νέα ελληνικά.
(από εδώ)

Γιατί, γιατί, γιατί να πεθαίνουν αυτοί οι άνθρωποι;

Πάνε εικοσιένα χρόνια που ο Φερεϊντούν Φαριάντ ζει στην Ελλάδα. Όμως η χορήγηση της ελληνικής υπηκόοτητας στον Πέρση ποιητή, δεν δόθηκε με την ίδια ευκολία που δόθηκε σε Τσετσένους και Γεωργιανούς «ψηφοφόρους» ή σε αθλητές που είχαν «Ελληνίδα προγιαγιά».
Επιστρέφοντας από ολιγοήμερες διακοπές, βρήκε στο σπίτι του μήνυμα να επισκεφθεί το μέγαρο της Αστυνομίας, στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Εκεί τον ενημέρωσαν ότι μπορεί να υποβάλει αίτηση ανανέωσης της άδειας παραμονής στη χώρας μας, ώστε να μπορεί να στηρίξει και τυπικά το αίτημά του για απόκτηση της ελληνικής υπηκοότητας.
(ΓΡ.Ρ. – Ελευθεροτυπία, 16/8/99)
(από εδώ, όπου υπάρχουν και αποσπάσματα από ποιήματά του)

Τώρα, πάει. Και μην ακούσω πως άφησε κληρονομιά τα ποιήματά του. Τα άφησε, ναι. Αλλά στο παρασκήνιο (*), που ψάχνω τόση ώρα αλλά δεν κατάφερα να βρω λινκ παρά μόνο αυτό, στο παρασκήνιο λοιπόν εκείνο του 2006 έμαθα πρώτη φορά για την ύπαρξη του. Και πώς να ξεχάσω τα μάτια του, τον ήρεμο τρόπο του, τα υπέροχα ελληνικά του; Πώς να ξεχάσω την απάντησή του όταν τον ρώτησαν αν έχει κάποια σχέση ή αν θα ήθελε να έχει;
Άραγε είχε κάποιον να τον συντροφεύει, να τον φροντίζει, να του κρατάει το χέρι τον καιρό της αρρώστιας του;

(*) Η εκπομπή Παρασκήνιο της κρατικής τηλεόρασης ΕΤ1, την Τετάρτη 22/03/2006, ήταν αφιερωμένη στον ποιητή και είχε τίτλο Φερεϊντούν Φαριάντ, ουρανός χωρίς διαβατήριο

* * * * *

Αντιγράφω από το ταξιδεύοντας στην Ελλάδα με ξένους λογοτέχνες

Μιλάω στα δέντρα περσικά
Εγώ είμαι ξένος.
Μιλάω στα δέντρα περσικά.
Τα δέντρα μού αποκρίνονται.
Μέσα σ' αυτή τη συγγένεια
δεν είμαι ξένος

την γλώσσα της ποίησης την έμαθα
απ' τ' άστρα, απ' τα πουλιά, απ' τα φύλλα
κι απ' τους πλανόδιους τροχιστές.

Καλύπτω τις τρύπες
με φεγγάρι, με ποιήματα
ή με τα φιλιά σου.

Όλα μου τα ταξίδια εσύ.
Όλες μου οι θάλασσες εσύ.
Όλα μου τα ναυάγια εσύ.
Όταν σε συλλογιέμαι
ένας άνεμος με παίρνει
μαζί με το κρεβάτι μου
χωρίς πυξίδα, χωρίς τιμόνι, χωρίς πανί.

Φερεϊντούν Φαριάντ

ποίηση

πάνω σε μένα, η φωνή σου πέφτει, όπως λένε πως θα 'πρεπε να είναι η αγάπη
-σαν ένα τεράστιο ναι-

* από το je me promene

κάτι ζωντανό

Σ'αυτήν τη μικρή γούρνα πλένω τα σταφύλια που έφερα μαζί μου. Είναι μικρά πρώιμα σταφυλάκια σε σχήμα ρώγας βυζιού, ανοιχτοπράσινα και γεμάτα στίγματα. Ο ήλιος έχει τρυπήσει τη λεπτή φλούδα τους, μπερδεύοντας τη γλύκα τους με τη ζέστη του. Είναι σαν να τρως κάτι ζωντανό.

* Απόσπασμα από το βιβλίο Η σπηλιά του Πρόσπερου, του Λόρενς Ντάρελ, σε μετάφραση Λύο Καλοβυρνά

* * * * *

Η Πολυάννα που λέγαμε... Ή, πώς σε ένα βιβλιο καθόλου ερωτικό (παρά μονάχα ίσως για το νησί για το οποίο γράφτηκε) μπορείς να βρεις μια στιγμή έρωτα. Κι επίσης, τι όμορφο πράγμα που είναι οι λέξεις, πόσο κατευναστικές, πόσο θεραπευτικά λειτουργούν: λες μικρά σταφυλάκια ανοιχτοπράσινα γεμάτα στίγματα, και χαμογελάς. Λέξεις που σε φέρνουν στα ίσα σου (μετά τα πυρός ενυπόθηκων).
Και, εν τέλει, ζωή, ζωή: Είναι σαν να τρως κάτι ζωντανό.

μαραθώνιος ανάγνωσης

πληροφορίες:
- a copy/paste book
- Ο "ΟΔΥΣΣΕΑΣ" ΣΕ ΕΙΚΟΣΤΕΣΣΕΡΙΣ ΩΡΕΣ

Για τέτοια πράγματα ζούμε. Η θεωρία να γίνεται πράξη, η ανάγνωση να γίνεται παρέα.
Αν αφήσω τον ενθουσιασμό μου να εκφραστεί κινδυνεύω να γίνω υπερβολική και γελοία. Γιαυτό δεν θα γράψω τίποτε άλλο-κι όποιος καταλάβει κατάλαβε.

live life on the edge

Όταν οι σκέψεις σου σε τρομάζουν, σταμάτα να κάνεις αυτές τις σκέψεις. Κάνε άλλες.

* live life on the edge

η τέχνη που σώζει

Van Gogh: The Mulberry Tree
Oil on Canvas
Saint-Rémy: October, 1889
Norton Simon Museum
Pasadena, California, United States of America, North America

Δοκιμάστε το the gallery/Van Gogh Gallery, έχει θησαυρούς και μάλιστα θαυμάσια ταξινομημένους-για list-freaks σαν εμένα!
Kαι τι έγινε που οι τραπεζικές μετοχές ανέβαιναν τρελά σήμερα;

μια ιστορία

Προσπαθώ να βρω ήρεμα λόγια για να γράψω οτι σήμερα στο παζάρι του βιβλίου βρήκα μια στοίβα αντίτυπα του βιβλίου Γραπτά Γιώργου Β.Μακρή, προς 5 ευρώ το ένα. Από τη μιά θέλω να χαρώ που μπόρεσα και αγόρασα κι άλλα αντίτυπα-για δώρο σε βιβλιο-φίλους, από την άλλη νιώθω κορόιδο που το δικό μου αντίτυπο το αγόρασα 20 ευρώ. Από τη μία χαίρομαι που λόγω χαμηλής τιμής μπορεί να έρθει (ακόμη και τυχαία) στα χέρια οποιουδήποτε αγαπάει τα βιβλία και ψάχνει στο παζάρι, από την άλλη θύμωσα που αυτό το βιβλίο που νόμιζα για εξαντλημένο, που χάρηκα τρελά όταν βρήκα το τελευταίο του αντίτυπο τον περασμένο Απρίλιο, υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα αλλά καταχωνιασμένο-διότι κανείς δεν το ζητάει, και καταλήγει σε παζάρι.

Μια ιστορία.
Τον περασμένο Μάρτιο, ένα βράδυ που καθόμασταν στο σπίτι τους στον Τρίλοφο, ο Άγγελος απευθυνόμενος σε μένα είπε: πάω να φέρω ένα βιβλίο που θα σου αρέσει. Κι όταν το έφερε με προσκάλεσε να διαλέξω στην τύχη ένα από τα ποιήματα του Μακρή και να τους το διαβάσω. Κι εγώ που ποτέ δεν είχα ξαναδιαβάσει ποίημα μεγαλόφωνα και μπροστά σε άλλους, αλλά που πάντα, πάντα ήθελα να το κάνω, διάβασα:

Είμαστε εμείς οι ονειροπαρμένοι τρελλοί της γης
με τη φλογισμένη καρδιά και τα έξαλλα μάτια.
Είμαστε οι αλύτρωτοι στοχαστές και οι τραγικοί ερωτευμένοι.
Χίλιοι ήλιοι κυλούνε μες στο αίμα μας
κι ολούθε μάς κυνηγά το όραμα του απείρου.
Η φόρμα δεν μπορεί να μας δαμάσει.
Εμείς ερωτευτήκαμε την ουσία τού είναι μας
και σ’ όλους μας τους έρωτες αυτήν αγαπούμε.
Είμαστε οι μεγάλοι ενθουσιασμένοι κι οι μεγάλοι αρνητές.
Κλείνουμε μέσα μας τον κόσμο και δεν είμαστε τίποτα απ’
αυτόν τον κόσμο.
Οι μέρες μας είναι μια πυρκαγιά κι οι νύχτες μας ένα πέλαγο.
Γύρω μας αντηχεί το γέλιο των ανθρώπων.

Είμαστε οι προάγγελοι του χάους.

- Θύμωσα, αλλά μετά σκέφτηκα πως το φως πάντα βρίσκει το δρόμο του.
- Εδώ υπάρχουν κι άλλα ποιήματα του Γιώργου Μακρή.
- Η αξία του βιβλίου κατ'εμέ, δεν βρίσκεται μόνο στην ποιότητα των ποιημάτων του αλλά και στην επιμελημένη έκδοση: εισαγωγικό σημείωμα του Ε.Χ.Γονατά, κόσμημα του Ακριθάκη στο εξώφυλλο, ποιήματα γραμμένα για τον Μακρή, κείμενα ανθρώπων που τον γνώρισαν κι επιστολές δικές του. Ένα σύνολο μέσω του οποίου ξεπηδάει μέσα από το άγνωστο μια ολόκληρη ζωή, ένας άνθρωπος.
- Κάθε χρόνο, τον Απρίλιο που είναι μήνας ποίησης, σχεδιάζω να κολλήσω στον τοίχο της κουζίνας της Τράπεζας ένα-δυό ποιήματα.
- Αφιερωμένο στη holly που δεν της είπα ευχαριστώ, ούτε της είπα ότι αφού τη βρήκε τη γειτόνισσα γιατί λέει ότι δεν τη βρήκε. Και που ελπίζω να είναι καλά. Ορίστε τα είπα, κι έγινα μελό κι εγώ-και τι πειράζει;

πάπιες στην κουβέρτα

Σκιά πίσω από τις χρυσούφαντες κουρτίνες
και τα αραχνούφαντα μεταξωτά παραπετάσματα.
Κάτω από τη στολισμένη με πάπιες κουβέρτα
λησμονιέται το παγωμένο κρύο των μοναχικών βραδιών.
Λησμονιέται επίσης η μάταιη αναμονή και τα δάκρυα
των φτωχών λουλουδιών που αναζητούν τον έρωτα.
Μια φορά αν δοκιμάσει κανείς την απόλαυση, η καρδιά αισθάνεται μεθυσμένη
και αυτή τη γλυκύτητα θέλει να την κρατήσει για πάντα.

* Σύννεφα και βροχή στο παλάτι των Χαν

Θέλω γράψω κι άλλα γι'αυτό το βιβλίο. Που το ξεκίνησα σήμερα το πρωί στο μετρό και το τελείωσα το βράδυ στο κομωτήριο. Που το έκλεινα όταν νόμιζα πως κάποιος δίπλα μου μπορεί να διαβάσει τι διαβάζω. Που δεν είναι καθόλου λογοτεχνία, αλλά έχει αυτή την παράξενη κινέζικη χρήση των λέξεων που γίνεται ποίηση, αυτόν το περίεργο ερωτισμό που δεν ξέρεις αν είναι αφέλεια, χυδαιότητα ή το απόγειο του έρωτα. Απολαυστικό.